SỐNG ĐẶC SỦNG GIỮA THẾ GIỚI HÔM NAY
TRUNG THÀNH VỚI NGUỒN CỘI – CANH TÂN TRONG CHÚA THÁNH THẦN
“Có nhiều đặc sủng khác nhau, nhưng chỉ có một Thần Khí.” (1Cr 12,4)
Lm. Gioan Kim Khẩu – Nguyễn Văn Nam, O.Cist.
1. DẪN NHẬP
Thế giới hôm nay đang thay đổi nhanh chóng. Khoa học, công nghệ và các phương tiện truyền thông đem lại nhiều tiện nghi cho cuộc sống. Tuy nhiên, giữa những tiến bộ ấy, con người vẫn phải đối diện với sự cô đơn, những bất an và khát vọng tìm kiếm ý nghĩa cuộc đời.
Trong bối cảnh đó, một câu hỏi được đặt ra: Những đặc sủng đã hình thành cách đây hàng trăm năm có còn ý nghĩa đối với đời sống thánh hiến hôm nay không? Câu trả lời là có. Bởi vì đặc sủng không chỉ là một di sản thuộc về quá khứ, nhưng còn là ân ban sống động của Chúa Thánh Thần dành cho Hội Thánh.
Điều quan trọng không phải là giữ nguyên mọi hình thức của quá khứ, cũng không phải thay đổi để chạy theo thời đại, nhưng là biết trở về nguồn mạch, sống trung thành với căn tính và làm cho đặc sủng tiếp tục sinh hoa trái trong hoàn cảnh hôm nay.
2. ĐẶC SỦNG – MỘT ÂN BAN LUÔN SỐNG ĐỘNG
Thánh Phaolô khẳng định: “Thần Khí tỏ mình ra nơi mỗi người một cách, là vì ích chung” (1Cr 12,7). Mỗi Hội dòng được khai sinh trong một hoàn cảnh lịch sử cụ thể, nhưng đặc sủng không bị giới hạn trong thời đại của Đấng sáng lập. Bởi vì nguồn mạch sâu xa của đặc sủng chính là Chúa Thánh Thần.
Thánh Biển Đức đã sống từ thế kỷ VI, nhưng lời mời gọi tìm kiếm Thiên Chúa vẫn mang ý nghĩa sâu sắc đối với con người hôm nay. Truyền thống Xitô được hình thành từ cuối thế kỷ XI, nhưng những giá trị như cầu nguyện, thinh lặng, lao động, đơn sơ và đời sống huynh đệ vẫn tiếp tục là những chứng tá cần thiết giữa lòng thế giới.
Một Hội dòng có thể tự hào về lịch sử, truyền thống và những công trình của mình. Tuy nhiên, giá trị đích thực của đặc sủng không chỉ nằm ở những gì đã được xây dựng, nhưng trước hết ở cách các thành viên đang sống tinh thần của Đấng sáng lập. Đặc sủng chỉ thực sự sống động khi được thể hiện qua đời sống của những con người cụ thể.
3. NHỮNG THÁCH ĐỐ ĐỐI VỚI ĐỜI SỐNG THÁNH HIẾN
Thế giới hiện đại đem đến nhiều cơ hội, nhưng cũng đặt đời sống thánh hiến trước những thách đố đáng quan tâm.
Trước hết là chủ nghĩa thực dụng. Con người thường đánh giá giá trị của một công việc dựa trên hiệu quả và thành tựu bên ngoài. Não trạng này có thể khiến người tu sĩ quá chú trọng hoạt động mà xem nhẹ đời sống cầu nguyện và sự kết hợp với Thiên Chúa.
Thứ đến là chủ nghĩa cá nhân. Khi sở thích, ý kiến và kế hoạch riêng được đặt lên trên lợi ích chung, đời sống cộng đoàn dễ bị suy yếu. Trong khi đó, tình huynh đệ và sự hiệp thông lại là những yếu tố thiết yếu của đời sống thánh hiến.
Một thách đố khác là văn hóa kỹ thuật số. Công nghệ giúp con người học hỏi, giao tiếp và chia sẻ Tin Mừng, nhưng cũng có thể làm suy giảm sự tập trung, thinh lặng và chiều sâu nội tâm nếu thiếu phân định.
Cuối cùng, nguy cơ đáng quan tâm nhất là đánh mất căn tính của Hội dòng. Một cộng đoàn có thể phát triển nhiều hoạt động và cơ sở vật chất, nhưng nếu không còn đặt Đức Kitô, cầu nguyện và đời sống huynh đệ ở vị trí trung tâm thì đặc sủng có nguy cơ phai nhạt.
Chúa Giêsu nhắc nhở: “Không có Thầy, anh em chẳng làm gì được” (Ga 15,5). Lời Chúa cho thấy mọi hoạt động của đời sống thánh hiến phải bắt nguồn từ sự kết hợp với Đức Kitô.
4. NHỮNG CƠ HỘI MỚI ĐỂ LÀM CHỨNG CHO TIN MỪNG
Bên cạnh những thách đố, thế giới hôm nay cũng mở ra nhiều cơ hội để các Hội dòng sống và làm chứng cho đặc sủng của mình. Giữa một xã hội ồn ào và vội vã, con người ngày càng cần những không gian thinh lặng và cầu nguyện. Giữa những chia rẽ và cạnh tranh, người ta khao khát tình huynh đệ, sự cảm thông và những tương quan chân thành. Đây chính là cơ hội để đời sống thánh hiến trở thành một dấu chỉ của niềm hy vọng.
Đối với các Hội dòng hoạt động, sứ vụ có thể được thể hiện qua giáo dục, y tế, bác ái và truyền giáo.
Đối với các cộng đoàn chiêm niệm, sứ vụ trước hết được thể hiện qua đời sống cầu nguyện, phụng vụ, thinh lặng và chứng tá huynh đệ về sự hiện diện của Thiên Chúa tại môi trường mình sống.
Một đan viện không nhất thiết phải thực hiện nhiều hoạt động bên ngoài mới có thể phục vụ Hội Thánh. Chính đời sống cầu nguyện, sự hiệp thông huynh đệ và việc đón tiếp những người tìm kiếm Thiên Chúa đã là những hình thức phục vụ thiêng liêng quý giá. Đời sống đơn sơ, tiết độ và lao động có trách nhiệm cũng góp phần làm chứng cho việc chăm sóc công trình tạo dựng và tôn trọng thiên nhiên.
Thế giới không chỉ cần những điều người thánh hiến thực hiện, nhưng còn cần chứng tá về điều họ đang sống và tin tưởng.
5. TRUNG THÀNH VỚI ĐẶC SỦNG VÀ CANH TÂN ĐỜI SỐNG
Công đồng Vatican II, trong Sắc lệnh Perfectae Caritatis, số 2, nhấn mạnh rằng việc canh tân đời sống thánh hiến phải kết hợp giữa việc trở về nguồn mạch và thích nghi với những điều kiện thay đổi của thời đại.
Điều này có thể được diễn tả bằng hai từ: trung thành và sáng tạo. Trung thành là gìn giữ những giá trị cốt lõi của đặc sủng mà Chúa Thánh Thần đã trao ban qua Đấng sáng lập. Sáng tạo là tìm kiếm những phương thế thích hợp để sống các giá trị ấy trong hoàn cảnh mới. Hai yếu tố này không đối lập, nhưng bổ túc cho nhau. Một Hội dòng không thể canh tân đích thực nếu đánh mất căn tính. Ngược lại, cũng không thể sống đặc sủng cách sinh động nếu chỉ giữ những hình thức bên ngoài mà thiếu sự hoán cải nội tâm. Vì thế, việc canh tân phải bắt đầu từ Đức Kitô, được nuôi dưỡng bằng Lời Chúa, cầu nguyện, đời sống bí tích và sự phân định trong cộng đoàn.
Canh tân đích thực không phải là thay đổi mọi sự, nhưng là làm cho tinh thần Tin Mừng được sống sâu sắc hơn.
6. SỐNG ĐẶC SỦNG BIỂN ĐỨC – XITÔ HÔM NAY
Đối với các đan sĩ Biển Đức – Xitô, việc sống đặc sủng trong thế giới hôm nay trước hết là trở về với những giá trị căn bản của đời sống đan tu.
Tìm kiếm Thiên Chúa. Tu luật Thánh Biển Đức, chương 58, đặt ra một tiêu chuẩn quan trọng đối với người muốn gia nhập đan viện: người ấy có thực sự tìm kiếm Thiên Chúa hay không? Đây vẫn là câu hỏi nền tảng đối với mọi đan sĩ.
Đặt phụng vụ ở trung tâm. Thánh Biển Đức dạy: “Không được lấy gì làm hơn việc phụng thờ Thiên Chúa” (Tu luật 43,3). Phụng vụ không chỉ là một công việc trong thời khóa biểu, nhưng là nhịp sống căn bản của cộng đoàn.
Bảo vệ sự thinh lặng và đời sống nội tâm. Giữa một thế giới đầy tiếng ồn và thông tin, sự thinh lặng giúp người đan sĩ lắng nghe Thiên Chúa và trưởng thành trong đời sống thiêng liêng.
Xây dựng tình huynh đệ. Cộng đoàn không chỉ là nơi các đan sĩ cùng sinh sống, nhưng còn là môi trường để học yêu thương, lắng nghe, tha thứ và nâng đỡ nhau trên hành trình tìm kiếm Thiên Chúa.
Lao động trong tinh thần đan tu. Lao động giúp đan sĩ sống có trách nhiệm và phục vụ cộng đoàn. Tuy nhiên, lao động phải phục vụ đời sống đan tu, chứ không được làm suy yếu cầu nguyện và tình huynh đệ.
Sống đơn sơ và hiếu khách. Giữa một xã hội đề cao tiêu thụ, đời sống đơn sơ trở thành một chứng tá Tin Mừng. Đồng thời, việc đón tiếp khách trong tinh thần của Tu luật Thánh Biển Đức, chương 53, giúp đan viện chia sẻ những giá trị thiêng liêng với những người tìm kiếm bình an và Thiên Chúa. Những giá trị này không phải là những lý tưởng xa vời, nhưng cần được thể hiện qua từng ngày sống của cộng đoàn.
Đối với truyền thống Xitô Thánh Gia, việc tiếp nối gia sản của Cha Tổ phụ Biển Đức Thuận cũng chính là tiếp tục sống lý tưởng tìm kiếm Thiên Chúa qua cầu nguyện, lao động, đời sống huynh đệ và tinh thần đơn sơ.
KẾT LUẬN – ĐỂ ĐẶC SỦNG TIẾP TỤC SINH HOA TRÁI
Đặc sủng không chỉ là một di sản để tưởng nhớ, nhưng là một ân ban cần được tiếp tục sống và trao truyền. Giữa những thay đổi của thời đại, đời sống thánh hiến vẫn có một sứ mạng không thể thay thế: làm chứng rằng Thiên Chúa là cùng đích của đời người và tình yêu Đức Kitô có khả năng biến đổi cuộc sống.
Đối với đời sống đan tu Biển Đức – Xitô, sự canh tân sâu sắc nhất đôi khi không phải là thực hiện thêm nhiều công việc mới, nhưng là trở về với những điều căn bản: cầu nguyện, phụng vụ, thinh lặng, lao động, tình huynh đệ và việc tìm kiếm Thiên Chúa.
Điều quan trọng không chỉ là chúng ta đã làm được những gì, nhưng là chúng ta đang sống đặc sủng của mình như thế nào.
Có thể tóm kết hành trình ấy bằng năm lời mời gọi: TRỞ VỀ NGUỒN – HIỂU GIA SẢN – SỐNG TRUNG THÀNH – CANH TÂN SÁNG TẠO – TRAO TRUYỀN CHO TƯƠNG LAI. Đó chính là con đường giúp đặc sủng tiếp tục sinh hoa trái trong Hội Thánh và giữa lòng thế giới hôm nay.
———————————————————-
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Kinh Thánh: 1Cr 12,4–11; Rm 12,2; Ga 15,1–17; Mt 5,13–16.
- Công đồng Vatican II: Lumen Gentium (1964), số 12, 43–44; Perfectae Caritatis (1965), số 2–3.
- Thánh Gioan Phaolô II: Tông huấn Vita Consecrata (1996), số 8, 36–37, 72–73.
- Đức Giáo hoàng Phanxicô: Thông điệp Laudato Si’ (2015), về việc chăm sóc công trình tạo dựng.
- Thánh Biển Đức: Tu luật Thánh Biển Đức, chương 43, 53, 58 và 72.
- Truyền thống Xitô Thánh Gia: Các tài liệu về linh đạo Cha Tổ phụ Biển Đức Thuận, Hiến pháp và gia sản thiêng liêng của Hội dòng.
