SỐNG ĐẶC SỦNG
HÀNH TRÌNH TRUNG THÀNH VÀ HOÁN CẢI
“Anh em hãy tự xét xem mình có còn sống trong đức tin hay không. Hãy tự kiểm điểm.” (2Cr 13,5)
Lm. Gioan Kim Khẩu – Nguyễn Văn Nam, O.Cist.
Dẫn nhập
Mỗi Hội dòng đều có một gia sản thiêng liêng quý giá, bắt nguồn từ đặc sủng Chúa Thánh Thần ban qua Đấng sáng lập và được trao truyền qua nhiều thế hệ. Tuy nhiên, hiểu biết đặc sủng chưa có nghĩa là đã thực sự sống đặc sủng. Điều quan trọng là để cho gia sản ấy thấm nhập và biến đổi đời sống mỗi ngày.
Đối với người đan sĩ Biển Đức – Xitô, sống đặc sủng không chỉ là trung thành với Tu luật, truyền thống và những sinh hoạt đan tu, nhưng trước hết là trung thành với Đức Kitô, Đấng mà toàn bộ đời sống đan tu hướng tới.
Vì thế, bên cạnh câu hỏi “Đặc sủng của Hội dòng tôi là gì?”, mỗi đan sĩ cần tự hỏi: “Tôi đang sống đặc sủng ấy như thế nào?”
Đây chính là điểm khởi đầu của hành trình trung thành, hoán cải và canh tân đời sống.
1. ĐẶC SỦNG LÀ HỒNG ÂN CẦN ĐƯỢC SỐNG
Thánh Phaolô khẳng định: “Thần Khí tỏ mình ra nơi mỗi người một cách, là vì ích chung” (1Cr 12,7).
Đặc sủng không đơn thuần là một truyền thống do con người thiết lập, nhưng là ân ban của Chúa Thánh Thần dành cho Hội Thánh. Ân ban ấy được thể hiện qua một linh đạo cụ thể và sinh hoa trái trong đời sống cũng như sứ vụ. Có thể diễn tả mối liên hệ này cách ngắn gọn: Đặc sủng là ân ban – Linh đạo là cách sống – Sứ vụ là sự phục vụ.
Trong truyền thống Biển Đức – Xitô, đặc sủng được thể hiện qua việc tìm kiếm Thiên Chúa, chuyên chăm phụng vụ, cầu nguyện, thinh lặng, lao động và sống tình huynh đệ.
Những giá trị ấy không chỉ được ghi lại trong sách vở hoặc Hiến pháp, nhưng cần trở thành thực tại sống động nơi từng đan sĩ và toàn thể cộng đoàn.
Một cộng đoàn có thể gìn giữ nhiều truyền thống tốt đẹp, nhưng nếu thiếu đời sống cầu nguyện, tinh thần hoán cải và tình yêu thương, đặc sủng có nguy cơ chỉ còn là hình thức bên ngoài. Vì thế, trung thành với đặc sủng không chỉ là bảo tồn những gì đã lãnh nhận, nhưng còn là làm cho ân ban ấy tiếp tục sinh hoa trái trong hiện tại.
2. TRỞ VỀ VỚI CÂU HỎI NỀN TẢNG: TÔI VÀO ĐAN VIỆN ĐỂ TÌM KIẾM AI?
Trong Tu luật, chương 58, thánh Biển Đức đưa ra một tiêu chuẩn căn bản để phân định ơn gọi đan tu: Si revera Deum quaerit – Người ấy có thực sự tìm kiếm Thiên Chúa hay không? Câu hỏi này không chỉ dành cho ứng sinh khi mới bước vào đan viện, nhưng còn phải được đặt lại trong suốt cuộc đời đan sĩ.
Thuở ban đầu, người tu sĩ thường mang trong lòng nhiều lý tưởng và lòng nhiệt thành. Tuy nhiên, theo thời gian, những trách nhiệm, công việc, thành công hoặc những dự định cá nhân có thể khiến động lực ơn gọi dần trở nên mờ nhạt.
Người đan sĩ có thể rất bận rộn với những công việc hữu ích cho cộng đoàn, nhưng nếu đánh mất đời sống cầu nguyện và sự kết hợp với Đức Kitô, thì đời sống đan tu sẽ dần mất đi chiều sâu. Vì thế, mỗi người cần thường xuyên tự hỏi: Tôi đang tìm kiếm Thiên Chúa hay đang tìm kiếm chính mình?
Tìm kiếm Thiên Chúa không có nghĩa là xa lánh trách nhiệm hoặc công việc hằng ngày, nhưng là biết đặt Người ở trung tâm mọi hoạt động.
Chúa Giêsu dạy: “Hãy ở lại trong Thầy như Thầy ở lại trong anh em” (Ga 15,4).
Chỉ khi ở lại trong Đức Kitô, người đan sĩ mới có thể sống trung thành với ơn gọi và thực hiện việc canh tân từ bên trong.
3. SỐNG ĐẶC SỦNG QUA ĐỜI SỐNG CỘNG ĐOÀN
Đời sống đan tu không chỉ là hành trình tìm kiếm Thiên Chúa của từng cá nhân, nhưng còn là hành trình cùng nhau tiến bước trong một cộng đoàn.
Thánh Phaolô khuyên nhủ: “Anh em hãy mang gánh nặng cho nhau” (Gl 6,2).
Một cộng đoàn không thể được xây dựng chỉ bằng những quy định, thời khóa biểu hoặc cơ cấu tổ chức. Nền tảng sâu xa của đời sống cộng đoàn chính là tình yêu thương, sự tôn trọng, lắng nghe, tha thứ và tinh thần phục vụ.
Đặc sủng được thể hiện qua những hành động rất cụ thể: trung thành với giờ kinh chung, chu toàn công việc được giao, nâng đỡ anh em trong khó khăn, biết nhường nhịn và sẵn sàng tha thứ. Những việc ấy tuy âm thầm nhưng góp phần làm cho cộng đoàn trở thành dấu chỉ sống động của tình yêu Đức Kitô.
Trong chương 72 của Tu luật, thánh Biển Đức mời gọi các đan sĩ sống lòng nhiệt thành tốt lành, biết kính trọng nhau, kiên nhẫn chịu đựng những yếu đuối của nhau và đặt lợi ích của anh em lên trên lợi ích riêng.
Ngược lại, khi chủ nghĩa cá nhân, sự thiếu lắng nghe và thái độ thờ ơ phát triển, đời sống huynh đệ sẽ dần suy yếu. Vì thế, mỗi đan sĩ cần tự hỏi: Tôi đang góp phần xây dựng sự hiệp thông hay đang làm gia tăng những khoảng cách trong cộng đoàn?
Một cộng đoàn thực sự trung thành với đặc sủng không phải là cộng đoàn không có những giới hạn hoặc bất đồng, nhưng là cộng đoàn biết cùng nhau hoán cải, tha thứ và lớn lên trong đức ái.
4. CANH TÂN ĐỜI SỐNG BẮT ĐẦU TỪ CHÍNH MÌNH
Canh tân là một đòi hỏi thường xuyên của đời sống thánh hiến. Tuy nhiên, canh tân không chỉ là thay đổi thời khóa biểu, phương pháp đào luyện hoặc những hình thức sinh hoạt bên ngoài.
Công đồng Vatican II nhấn mạnh rằng việc canh tân đời sống thánh hiến phải kết hợp giữa trở về nguồn mạch Tin Mừng, trung thành với tinh thần Đấng sáng lập và thích nghi cách thích hợp với hoàn cảnh mới (x. Perfectae Caritatis, số 2). Điều đó cho thấy sự canh tân đích thực phải bắt đầu từ đời sống nội tâm.
Đối với người đan sĩ, việc canh tân cần được thể hiện qua những chiều kích căn bản:
- Cầu nguyện: Tôi có thực sự dành thời gian và tâm hồn cho Thiên Chúa không?
- Lời Chúa: Tôi có để Lectio Divina soi sáng những suy nghĩ và chọn lựa hằng ngày không?
- Thinh lặng: Tôi có bảo vệ sự thinh lặng bên ngoài và nội tâm để lắng nghe tiếng Chúa không?
- Vâng phục: Tôi có biết lắng nghe, từ bỏ tính ích kỷ và tìm kiếm thánh ý Thiên Chúa trong tinh thần trách nhiệm không?
- Tình huynh đệ: Tôi có sẵn sàng tha thứ, nâng đỡ và phục vụ anh em không?
Những câu hỏi ấy không nhằm làm cho người tu sĩ nản lòng, nhưng giúp mỗi người nhận ra những điều cần được thanh luyện và đổi mới. Sự trung thành không có nghĩa là không bao giờ yếu đuối hoặc vấp ngã. Trung thành còn là biết khiêm tốn đứng dậy, trở về với Đức Kitô và tiếp tục hành trình hoán cải.
Canh tân đời sống đan tu trước hết là canh tân chính con người mình dưới tác động của Chúa Thánh Thần.
5. SỨ VỤ CỦA ĐAN SĨ: LÀM CHỨNG BẰNG CHÍNH ĐỜI SỐNG
Giữa một thế giới thường đánh giá con người qua hiệu quả, thành tựu và những hoạt động bên ngoài, đời sống chiêm niệm đôi khi có thể bị xem là ít đóng góp cho xã hội.
Tuy nhiên, Công đồng Vatican II khẳng định rằng những cộng đoàn hoàn toàn hướng về đời sống chiêm niệm luôn giữ một vị trí cao quý trong Nhiệm Thể Đức Kitô, dù nhu cầu hoạt động tông đồ có cấp thiết đến đâu (x. Perfectae Caritatis, số 7).
Điều đó cho thấy sứ vụ của người đan sĩ không được đo lường trước hết bằng số lượng công việc, nhưng bằng chính đời sống tận hiến cho Thiên Chúa.
Qua phụng vụ, cầu nguyện, thinh lặng và đời sống hiến dâng, người đan sĩ mang những niềm vui, đau khổ và thao thức của nhân loại vào trong lời chuyển cầu trước mặt Thiên Chúa.
Qua lao động, đời sống đơn sơ và tinh thần hiếu khách, đan viện trở thành dấu chỉ của bình an, tình huynh đệ và niềm hy vọng.
Một đan sĩ âm thầm sống trung thành với ơn gọi vẫn đang góp phần vào sứ mạng của Hội Thánh, ngay cả khi những công việc của người ấy không được nhiều người biết đến.
Đối với truyền thống Biển Đức – Xitô, chính đời sống tìm kiếm Thiên Chúa, cầu nguyện và hiệp thông huynh đệ đã là một chứng tá Tin Mừng giữa lòng thế giới.
Điều quan trọng không phải trước hết là người đan sĩ làm được bao nhiêu việc, nhưng là người ấy có thực sự sống cho Thiên Chúa và để cho tình yêu Đức Kitô biến đổi cuộc đời mình hay không.
6. TRAO TRUYỀN ĐẶC SỦNG CHO THẾ HỆ TƯƠNG LAI
Đặc sủng không chỉ thuộc về một thế hệ, nhưng là gia sản thiêng liêng được đón nhận từ những người đi trước và cần được trao truyền cho những người đến sau.
Đối với truyền thống Biển Đức – Xitô, gia sản ấy bao gồm tinh thần tìm kiếm Thiên Chúa, đời sống phụng vụ, cầu nguyện, lao động, thinh lặng, khiêm tốn, vâng phục và tình huynh đệ.
Việc trao truyền đặc sủng được thực hiện qua Tu luật, Hiến pháp, chương trình đào luyện, những bài học linh đạo và các tài liệu của Hội dòng.
Tuy nhiên, phương thế có sức thuyết phục nhất vẫn là chứng tá đời sống của những người đang sống đặc sủng ấy.
Một đan sĩ cao niên sống khiêm tốn, yêu mến cầu nguyện và chân thành với anh em có thể trở thành bài học sống động cho những người trẻ.
Một cộng đoàn biết sống hiệp thông, đơn sơ và trung thành với phụng vụ chính là môi trường thuận lợi để các thế hệ mới học hỏi và yêu mến ơn gọi.
Đối với Hội dòng Xitô Thánh Gia, việc trao truyền đặc sủng còn là tiếp nối gia sản thiêng liêng của Cha Tổ phụ Biển Đức Thuận: chuyên chăm tìm kiếm Thiên Chúa trong đời sống chiêm niệm, cầu nguyện, lao động và tình huynh đệ.
Vì thế, trách nhiệm trao truyền đặc sủng không chỉ thuộc về những người phụ trách đào luyện, nhưng thuộc về mọi thành viên trong cộng đoàn. Chúng ta không thể trao truyền cách sống động điều mà chính mình không cố gắng sống.
KẾT LUẬN – MỖI NGÀY LÀ MỘT KHỞI ĐẦU MỚI
Đặc sủng là hồng ân của Chúa Thánh Thần, đồng thời là trách nhiệm mà mỗi người được mời gọi đón nhận, gìn giữ và làm cho sinh hoa trái.
Đối với người đan sĩ Biển Đức – Xitô, sống đặc sủng không nhất thiết là thực hiện những công việc lớn lao, nhưng trước hết là trung thành với những giá trị căn bản của đời sống đan tu: tìm kiếm Thiên Chúa, cầu nguyện, phụng vụ, lao động, thinh lặng và tình huynh đệ.
Sự trung thành ấy được thể hiện qua từng ngày sống, qua những công việc âm thầm, những hy sinh nhỏ bé và những hành động yêu thương dành cho cộng đoàn.
Nhìn lại hành trình ơn gọi, mỗi đan sĩ được mời gọi tự hỏi: Tôi đã vào đan viện để tìm kiếm ai? Tôi đang sống cho điều gì? Và tôi cần thay đổi điều gì để trung thành hơn với Đức Kitô?
Những câu hỏi ấy cần đồng hành với người đan sĩ trong suốt cuộc đời, bởi đời sống thánh hiến là một hành trình không ngừng trở về, hoán cải và lớn lên trong tình yêu Thiên Chúa.
Có thể tóm kết hành trình sống đặc sủng bằng năm lời mời gọi:
NHẬN BIẾT HỒNG ÂN – NHÌN LẠI ĐỜI SỐNG – HOÁN CẢI BẢN THÂN – XÂY DỰNG CỘNG ĐOÀN – TRAO TRUYỀN ĐẶC SỦNG.
Sau cùng, mọi nỗ lực trung thành và canh tân đều phải quy hướng về Đức Kitô, như lời thánh Biển Đức nhắn nhủ: “Đừng lấy gì làm hơn tình yêu Đức Kitô.” (Tu luật 4,21)
Đó chính là con đường giúp đặc sủng không chỉ được gìn giữ như một gia sản của quá khứ, nhưng tiếp tục trở thành một chứng tá Tin Mừng sống động trong Hội Thánh hôm nay.
——————————————
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Kinh Thánh
- 1Cr 12,4–11: Những đặc sủng khác nhau trong cùng một Thần Khí.
- 2Cr 13,5: Lời mời gọi xét lại đời sống đức tin.
- Ga 15,1–17: Ở lại trong Đức Kitô và sinh nhiều hoa trái.
- Gl 6,2: Mang gánh nặng cho nhau.
- Cl 3,12–15: Đời sống bác ái và hiệp nhất.
- Mt 16,24: Từ bỏ chính mình để bước theo Đức Kitô.
- Công đồng Vatican II
- Hiến chế tín lý Lumen Gentium (1964), số 12, 43–44: Đặc sủng và đời sống thánh hiến trong Hội Thánh.
- Sắc lệnh Perfectae Caritatis (1965), số 2 và 7: Canh tân đời sống thánh hiến và giá trị của đời sống chiêm niệm.
- Huấn quyền và Giáo luật
- Thánh Gioan Phaolô II, Tông huấn Vita Consecrata (1996), số 36–37, 42–45 và 72–73.
- Bộ Giáo luật (1983), các điều 578, 587 và 662.
- Truyền thống Biển Đức – Xitô
- Thánh Biển Đức, Tu luật Thánh Biển Đức, Lời mở đầu và các chương 4, 43, 53, 58 và 72.
- Hiến pháp Hội dòng Xitô Thánh Gia.
- Các tài liệu về linh đạo Cha Tổ phụ Biển Đức Thuận và truyền thống đào luyện của Hội dòng Xitô Thánh Gia.