Ông Simon Cyrênê

27/11/2018

Trong chặng đàng thánh giá thứ năm, chúng ta gặp “ông Simon vác đỡ thánh giá cho Chúa Giêsu”. Ông Simon là ai vậy?

Trước tiên, chúng ta hãy tìm hiểu nhân vật này trong các bản văn Tin mừng; kế đó, chúng ta theo dõi sự tiến triển trong truyền thống Giáo hội.

I. Tân ước

Trong Tân ước, ông Simon Cyrênê chỉ xuất hiện một lần trong Tin mừng nhất lãm (Mt27,32Mc15,21Lc23,26) ở trình thuật cuộc tử nạn, như là người giúp Chúa vác thánh giá. Nhưng không hiểu vì sao mà Tin mừng thứ bốn lại im bặt về chuyện này, nghĩa là Chúa Giêsu vác thánh giá một mình chứ không có ai giúp đỡ.

Theo các nhà chú giải Kinh thánh, thật ra Chúa Giêsu không “vác thập giá”, mà chỉ vác cái thanh ngang (patibulum); khi tới nơi hành quyết, tội nhận sẽ được treo lên cột (thanh dọc) đã cắm sẵn rồi.

Việc ông Simon bị “cưỡng bách lao động”, không phải là chuyện xa lạ ở Do thái. Quân đội Rôma có quyền bắt các dân “bị trị” làm công tác phục dịch. Vì thế đây không phải là một trường hợp hiếm. Một thắc mắc được nêu lên là: ông Simon ở đâu đến và kết thúc cuộc đời ra sao? Không lạ gì mà nhiều chuyện đã được thêu dệt để thỏa tính tò mò.

1/ Một chi tiết thứ nhất liên quan đến nguyên quán. Ông quê ở Cyrênê, nay thuộc nước Lybia (Bắc Phi). Tại đây có một cộng đồng người Do thái từ thế kỷ III trước CN. Tuy nhiên, ông Simon có lẽ đã hồi hương từ lâu, và đã có ruộng vườn ở Giêrusalem. Sáng hôm ấy, vào khoảng 10 giờ, ông từ đồng về nhà, thì trên đường, Đức Giêsu đi ngang qua đó. Người đã quá đuối sức, ngã lên ngã xuống nhiều lần, sau khi đã bị đánh đập tra tấn suốt đêm hôm trước. Thế là ông bị quân đội Rôma bắt phải vác đỡ; ta có thể đoán được là ông đã vác một mình.

2/ Một chi tiết thứ hai do thánh Marcô cung cấp, cho rằng ông là thân phụ của Alexandrô và Rufô. Hẳn đây là hai nhân vật quen thuộc trong cộng đoàn của Marcô (tức là giáo hội Rôma, độc giả của tác phẩm). Phải chăng đó là ông Rufô được thánh Phaolô nói đến trong Rm 16,3: “Xin gửi lời thăm anh Rufô, người được Chúa chọn, và thăm mẹ của anh, cũng là mẹ của tôi”. Phải hiểu “mẹ của tôi” theo nghĩa nào: nghĩa đen hay nghĩa bóng? Nếu hiểu theo nghĩa đen, thì mẹ của Rufô cũng là mẹ của thánh Phaolô; hóa ra ông Simon là cha của ông Phaolô hay sao?

3/ Có ý kiến cho rằng sau khi Chúa Phục sinh, ông Simon đã trở thành nhà truyền giáo. Ở Công vụ tông đồ (11,20), ta biết có một số tín hữu người Cyrênê đến Antiôkia giảng Tin mừng cho người Hy lạp. Qua đoạn 11,20, tác giả cho biết là tại Antiôkia, có ông Simon Đen:phải chăng đó là ông Simon người Cyrênê (Bắc Phi, da đen)?

II. Truyền thống

Theo nhóm ngộ giáo thế kỷ II, ông Simon là người được Đức Chúa Trời sai đến để chết thay cho Đức Giêsu . Đây là chủ thuyết của Ảo-thân-thuyết (docetismus), theo đó, Đức Giêsu chỉ mang hình thù con người chứ không phải là người thật.

Các giáo phụ nghiên cứu vấn đề dưới nhiều khía cạnh, về đạo lý cũng như tu đức.

1/ Ông Origênê nêu vấn nạn: tại sao thánh Gioan không nhắc đến ông Simon trong trình thuật tử nạn? Phải chăng vì lý do thần học, muốn cho Chúa Giêsu hoàn tất công trình cứu chuộc một mình, chứ không có sự tham gia của loài người? Hay vì lý do văn chương, nghĩa là chỉ mô tả phần đầu của hành trình vác thập giá (Chúa vác một mình), còn các Nhất lãm kể lại phần sau, cho ông Simon vác giúp?

2/ Một giáo phụ xem ra có ý kiến tiêu cực về ông Simon là thánh Grêgôriô Cả (Homiliae in euangelia 32, 3). Ông Simon tượng trưng cho những kẻ đi theo Chúa cách bắt đắc dĩ[1].

3/ Tuy nhiên, nhiều giáo phụ có cái nhìn tích cực hơn về ông Simon.

Ông là tiêu biểu cho dân ngoại được mời gọi “đi theo” Chúa, đang khi mà những môn đệ của Chúa lại bỏ Chúa, điển hình là ông Simon Phêrô. Vào thời nay, Đức thánh cha Bênêđictô XVI đã có lần giải thích ông Simon tượng trưng cho dân Phi châu, phải gánh vác bao nhiêu khổ sở, như cách thức thông dự vào cuộc khổ nạn của Chúa[2].

Nói chung, các giáo phụ nhìn ông Simon như tiêu biểu cho người thông cảm với nỗi khổ của Chúa Giêsu. Trên đường về nhà nghỉ ngơi, sau những giờ làm việc nặng nhọc, ông thấy Chúa chịu khổ, và ông đã không ngần ngại đến nâng đỡ Người. Ông Simon Cyrênê trở thành mẫu gương cho biết bao nhiêu người tín hữu mang ra thực hành bài học về liên đới và thông cảm: “Anh em hãy vác đỡ gánh nặng cho nhau” (Gl 6,2). Tên ông đã được đặt cho nhiều hiệp hội bác ái từ thiện. Thậm chí ông còn được vài nơi bên Giáo hội Đông phương tôn kính như một vị thánh (lễ ngày 1/12)[3].

 


[1]Mark DelCogliano, Gregory the Great on Simon of Cyrene: A Critique of Tradition, in: Annali di Storia dell’esegesi 28/1(2011) 315-324.

[2]Diễn từ ngày 19/3/2009 tại Yaounde : « L’histoire rapporte donc qu’un Africain, un fils de votre continent, a participé, au prix de sa propre souffrance, à la peine infinie de Celui qui rachetait tous les hommes, y compris ses bourreaux. Simon de Cyrène ne pouvait pas savoir qu’il avait son Sauveur devant les yeux. Il a été « réquisitionné » pour l’aider (cf.Mc 15, 21) ; il a été contraint, forcé à le faire. Il est difficile d’accepter de porter la croix d’un autre. Ce n’est qu’après la résurrection qu’il a pu comprendre ce qu’il avait fait. Ainsi en va-t-il de chacun de nous, frères et sœurs : au cœur de la détresse, de la révolte, le Christ nous propose sa présence aimante même si nous avons du mal à comprendre qu’Il est à nos côtés. Seule la victoire finale du Seigneur nous dévoilera le sens définitif de nos épreuves.Ne peut-on pas dire que tout Africain est en quelque sorte membre de la famille de Simon de Cyrène ? Tout Africain et tout homme qui souffrent, aident le Christ à porter sa Croix et montent avec lui au Golgotha pour ressusciter un jour avec lui.

[3]“Saint Simon of Cyrene“. CatholicSaints.Info. 6 November 2015. Web. 27 March 2018. <https://catholicsaints.info/saint-simon-of-cyrene/>

 

Linh mục Giuse Phan Tấn Thành, OP

http://www.catechesis.net


Liên quan khác